|
تاریخچه بازار ها و مال ها بازار به معني محل خريد و فروش و عرضه کالاست. واژه بازار قدمت بسياري دارد و در فارسي ميانه به صورت "وازار" و در پارتي به صورت "واژار" مورد استفاده قرار مي گرفته است. اين واژه فارسي به زبان هاي عربي، ترکي، عثماني و برخي از کشورهاي اروپايي راه يافته است. تاريخجه بازار با شکل گيري شهرنشيني در ايران همزمان است و به حدود ده هزار سال پيش باز مي گردد. در تمام دوره هاي سياسي و اجتماعي ايران از دوره هخامنشي تا ساسانيان و بعد از اسلام شاهد گسترش تاثيرات اجتماعي، اقتصادي و سياسي بازار ها و ايجاد معماري فاخر با کارکرد هاي مختلف در سطوح صنوف بهره برداران و ارتباط اين مجتمع هاي عظيم تجاري با امکانات رفاهي و تفريحي بوده ايم.
اما آنچه امروز از بازارهاي قديمي در ايران باقي مانده است و هنوز نيز با همان کارکرد قديمي حيات دارد بيشتر متعلق به دوران صفويه به بعد است. در اين دوره بازارهاي شهرهاي بزرگي مانند اصفهان، تبريز، مشهد، قزوين و شيراز به شدت گسترش يافته و در کنار راسته هاي قديمي و شماري از کاروانسراها، حمام ها، مدارس علميه، خانقاه ها و امکانات تفريحي مثل پارک ها و زمين چوگان احداث شده است. سال ها بعد پاساژ ها، بازارهاي مدرن، مجتمع هاي تجاري چند منظوره با ويژگي قرن بيستمي و ساختاري متنوع و برگرفته از معماري سفر کرده بازارهاي سنتي ايران به غرب بخصوص اروپا در تهران شکل مي گيرند. MALL – مال از يک يا چند ساختمان و مجموعه به هم پيوسته خرده فروشي ها، خدمات تفريحي و پارکينگ هاي وسيع که عموماً مديريت متمرکز و واحدي دارند، تشکيل مي شود. هرچند اين نوع مراکز خريد شکل قرن بيستمي بازارهاي تاريخي ايران هستند اما به هرحال زادگاه اين مراکز جديد چند منظوره در آمريکا و پس از جنگ جهاني دوم است. ريشه واژه انگليسي مال را مي توان در کلمه "پال-مال" يافت که يک بازي در بريتانياي قرن 17 و پيش از آن در ايتاليا و فرانسه بوده است. کلمه پال-مال که به معناي توپ و چوگان مي باشد، از زبان فرانسه وارد زبان انگليسي شده است و باز هم خاستگاه ايراني دارد.
ميدان نقش جهان اصفهان که هنوز با همان کارکردهاي روزهاي اول پويا و زنده است، نمونه خوبي براي تعريف يک مال واقعي و تاريخي است. فضاي روباز ميدان چوگان بعنوان يک مرکز تفريحي هميشه مورد استفاده بوده است. اساساً آنچه مال ها را از شاپينگ سنترها و سيتي سنتر ها و پاساژها و بازارهاي سنتي جدا مي کند، اول وسعت زياد حداقل نزديک به 100 هزار متر مربع و بعد ارائه بيشتر خدمات شهري و اداري در کنار مغازه هاي تجاري از يک سو و گسترش روز افزون صنايع تفريحي و فرهنگي از سوي ديگر است
|
||
